FOCUSKarbon ayak izi danışmanlığı.
Yazılım ölçer; ilk kalibrasyonu, gömülü emisyon hesabını ve doğrulamaya hazırlığı bir uzmankurar. Focuskarbon'da uzman ekranın arkasında: ISO 14064-1 envanteri, CBAM/SKDM beyanı ve denetime hazır dosya — Türkçe, mevzuata göre, uzmanı içeride.
Karbon ayak izi danışmanlığı nedir?
Tanım, dayanak ve kimin hangi belgeye ihtiyacı olduğu.
Karbon ayak izi danışmanlığı, bir kuruluşun bir yıl içinde atmosfere saldığı sera gazlarının uluslararası kabul görmüş bir yönteme göre hesaplanması, raporlanması ve gerektiğinde bağımsız doğrulamaya hazırlanmasıdır. Dayanak iki belgedir: ISO 14064-1 standardı ve GHG Protokolü Kurumsal Standardı. İkisi de aynı mantıkla çalışır — önce sınır çizilir, sonra kaynak listelenir, sonra faaliyet verisi emisyon faktörüyle çarpılarak tCO2e (ton karbondioksit eşdeğeri) elde edilir.
Zor olan kısım formül değil, veri ve savunulabilirlik. Bir envanterin değeri, denetçi "bu sayı nereden geliyor?" diye sorduğunda verilebilecek yanıtla ölçülür. Bu yüzden iyi bir danışmanlık işi, tabloyu değil izlenebilir kaydı teslim eder: hangi fatura, hangi sayaç, hangi faktör, hangi varsayım.
Karbon ayak izi hesabı hangi durumlarda isteniyor?
AB'ye ihracat (CBAM/SKDM)
Demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gruplarında AB'li ithalatçı ürün başına gömülü emisyon verisi istiyor.
TSRS / sürdürülebilirlik raporlaması
KGK'nın Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları kapsamındaki şirketlerde sera gazı verisi raporun zorunlu kalemi.
Tedarik zinciri talebi
Global markalar ve OEM'ler tedarikçilerinden ayak izi beyanı, azaltım hedefi ve çoğu kez doğrulanmış rapor istiyor.
Banka ve yeşil finansman
Yeşil kredi, teşvik ve sürdürülebilirlik bağlantılı finansmanda emisyon verisi başvurunun ön şartı hâline geldi.
İhale, ISO 14001, CDP
Kamu ve özel ihalelerde, çevre yönetim sistemi denetimlerinde ve CDP gibi beyanlarda envanter kanıt olarak isteniyor.
Maliyet ve enerji
Karbon hesabı aynı zamanda bir enerji dökümüdür: en yüksek paylı kalem, çoğu tesiste en yüksek tasarruf kalemidir.
Kapsam 1, 2 ve 3 — ve CBAM sınırı
Kurumsal envanterin toplamı CBAM beyanına doğrudan yazılamaz.
| KAPSAM | NE ÖLÇÜLÜR | TİPİK KALEMLER | ISO 14064-1 | CBAM SINIRI |
|---|---|---|---|---|
| Kapsam 1Doğrudan emisyon | Kuruluşun kontrolündeki kaynaklardan çıkan yanma ve proses emisyonları. | Doğal gaz, motorin, kömür, LPG, proses CO2, soğutucu gaz kaçağı, şirket araçları | ✓ ZORUNLU | ✓ DAHİL |
| Kapsam 2Enerji kaynaklı dolaylı | Satın alınan enerjinin üretiminden doğan emisyonlar. | Şebeke elektriği, satın alınan buhar, ısıtma ve soğutma | ✓ ZORUNLU | ✓ DAHİL (dolaylı) |
| Kapsam 3Diğer dolaylı | Değer zincirinde, kuruluşun kontrolü dışında oluşan emisyonlar. | Satın alınan mal ve hizmet, lojistik, atık, iş seyahati, ürünün kullanımı ve bertarafı | Önemlilik analizine göre raporlanır | ✗ SINIR DIŞI |
Kurumsal mı, ürün karbon ayak izi mi?
İki farklı standart, iki farklı birim, çoğu zaman ikisi birden.
| KURUMSAL KARBON AYAK İZİ | ÜRÜN KARBON AYAK İZİ / CBAM SEE | |
|---|---|---|
| Dayanak | ISO 14064-1, GHG Protokolü Kurumsal Standardı | ISO 14067 / LCA; CBAM için AB'nin belirlediği sistem sınırı |
| Ölçü birimi | tCO2e / yıl (tüzel kişi) | kgCO2e / ürün — CBAM'da tCO2e / ton ürün |
| Kim ister | TSRS/KGK, CDP, banka, ihale, ISO 14001 denetimi, marka denetimleri | AB'li ithalatçı, CBAM beyanı, müşteri ürün karnesi, ekolojik etiket |
| Sınır | Tesis / tüzel kişi; Kapsam 1-2-3 | Üretim süreci; doğrudan + elektrik dolaylı (Kapsam 3 hariç) |
| Sıklık | Yıllık envanter | Beyan dönemine göre (CBAM'da dönemsel) |
| Focuskarbon | ✓ Platformda kurulu | ✓ CBAM modülünde kurulu |
Danışmanlık süreci: yedi adım
Her adımın somut bir çıktısı var; "çalışma sürüyor" diye bir aşama yok.
Tanışma ve yükümlülük tespiti
Sektörünüz, tesis sayınız, ihracat kalemleriniz ve sizden hangi belgenin istendiği netleştirilir. Yükümlülüğün kaynağı (AB müşterisi, CBAM, ihale, banka, marka denetimi) yazılı olarak konur.
Sınır belirleme ve kaynak haritası
Organizasyonel sınır (kontrol/pay yaklaşımı) ve operasyonel sınır belirlenir. Tesisteki her emisyon kaynağı — kazan, fırın, jeneratör, araç, soğutma, proses — kalem kalem listelenir.
Veri toplama planı ve eğitim
Hangi verinin kimden, hangi sıklıkta ve hangi kanıtla toplanacağı belirlenir. Veriyi girecek ekibe platform üzerinden kısa bir uygulamalı eğitim verilir.
Hesap: Kapsam 1-2-3
Faaliyet verisi platforma girilir, uygun emisyon faktörü seçilir ve hesap motoru tCO2e'yi üretir. Faktör seçimi ve varsayımlar gerekçesiyle birlikte kayda geçer — denetimde sorulan ilk soru budur.
Gömülü emisyon ve CBAM beyanı
İhracat yapıyorsanız tesis emisyonu ürüne dağıtılır; ton ürün başına gömülü emisyon (SEE) hesaplanır, çeyreklik beyan dosyası ve sertifika maliyet senaryosu üretilir.
Rapor ve azaltım planı
ISO 14064-1 formatında envanter raporu üretilir; baz yıl, veri kalitesi ve belirsizlik notlarıyla birlikte. Ardından en yüksek paylı kalemler üzerinden gerçekçi bir azaltım planı kurulur.
Doğrulama köprüsü
Kanıt ekleri (fatura, sayaç, tartım fişi, üretim kaydı) dosyaya bağlanır, doğrulayıcının soracağı sorular önceden kapatılır ve akredite kuruluşa hazır teslim edilirsiniz.
Kantarı yalnız kurmayın
Üç kademe: aboneliğe dahil uzman, anahtar teslim ilk yıl, doğrulama köprüsü.
Dahil uzman
- Her abonelikte bir karbon uzmanı muhatabınız
- CBAM planında yılda 4 saat uzman oturumu
- Kurulumda ve ilk envanterde yanınızda
- Faktör ve metodoloji sorularına doğrudan yanıt
İlk yıl kurulumu
- İlk envanteri ve CBAM raporunu biz hazırlarız
- Gömülü emisyon hesabını uzmanımız kurar
- Siz veriyi verin — sayaç, fatura, üretim; gerisi bizde
- Sonraki yıllar platformda kendiniz yürütün
Doğrulama köprüsü
- Denetime hazır dosya, kanıt ekleriyle
- Akredite doğrulayıcı kuruluşa eşleştirme
- Zorunlu doğrulamaya (saha ziyareti) hazır çıkın
- Süreç boyunca soru-yanıt tarafında yanınızdayız
Sektörde danışmanlık, yazılımdan ayrı bir proje olarak satılır ve süre bittiğinde model danışmanın dosyasında kalır. Focuskarbon uzmanı aboneliğe katar, envanteri sizde bırakır ve kimsenin paketlemediği doğrulama köprüsünü kurar.
CBAM / SKDM danışmanlığı
İhracatçı için ayrı bir iş kalemi: ürün başına gömülü emisyon.
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM), AB'ye ithal edilen karbon yoğun ürünlerin gömülü emisyonunun beyan edilmesini ve karşılığında sertifika yükümlülüğü doğmasını öngörüyor. Geçiş dönemi 1 Ekim 2023'te başladı; kesin dönem 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlükte. Yükümlülük hukuken AB'li ithalatçıda; ancak veriyi üretmek zorunda olan taraf Türkiye'deki üreticidir. Veriyi veremeyen üretici, ithalatçının varsayılan (ve çoğu zaman gerçeğinden yüksek) değerlerle işlem yapmasına razı olur — bu doğrudan fiyat kaybıdır.
Kapsamdaki ürün grupları: demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen. Kapsamda olup olmadığınız CN / GTİP kodu üzerinden belirlenir; ilk iş bunu netleştirmektir.
CBAM tarafında ne yapıyoruz
GTİP analizi ve kapsam tespiti · üretim akışının ve ürün reçetesinin çıkarılması · tesis emisyonunun ürüne dağıtılması · ton ürün başına gömülü emisyon (SEE) hesabı · dönemsel beyan dosyası · sertifika maliyet senaryosu (ton × yoğunluk × karbon fiyatı) · kanıt paketi ve doğrulamaya hazırlık. Bunların tamamı platformdaki CBAM modülünde yürür, çıktı denetime hazır PDF olarak iner.
Ayrıntılı okuma: CBAM (SKDM) nedir? Türk ihracatçı için rehber · Gömülü emisyon nedir? · CBAM sertifikası fiyatı nasıl hesaplanır?
Sıkça sorulan sorular
Görüşmelerde en çok sorulan on bir başlık.
Karbon ayak izi danışmanlığı nedir, neleri kapsar?
Karbon ayak izi danışmanlığı; bir kuruluşun sera gazı emisyonlarının ISO 14064-1 standardı ve GHG Protokolü'ne göre sınırlarının belirlenmesi, verisinin toplanması, hesaplanması, raporlanması ve gerektiğinde bağımsız doğrulamaya hazırlanması sürecinin uzman eşliğinde yürütülmesidir.
Kapsam tipik olarak şu adımlardan oluşur: organizasyonel ve operasyonel sınır belirleme, emisyon kaynağı haritalama, faaliyet verisi toplama, emisyon faktörü seçimi, Kapsam 1-2-3 hesabı, envanter raporu ve azaltım planı. İhracat yapan üreticilerde buna CBAM/SKDM için ürün başına gömülü emisyon hesabı eklenir.
Kurumsal karbon ayak izi hesaplaması ne kadar sürer?
Klasik danışmanlık projelerinde süre genellikle 2-3 aydır; çok tesisli ve Kapsam 3'ü geniş kuruluşlarda daha uzun sürebilir. Sürenin büyük kısmı hesap değil, veri toplamadır: fatura, sayaç, üretim ve tedarikçi verisinin derlenmesi.
Focuskarbon'da veri girişi platform üzerinden yürüdüğü için tekrar eden yıllarda süre belirgin biçimde kısalır — ilk yıl kurulumdur, sonraki yıllar aynı iskelet üzerinde güncellemedir.
Karbon ayak izi danışmanlık ücreti nasıl belirleniyor?
Klasik danışmanlıkta ücret; tesis sayısı, Kapsam 3'ün genişliği, ürün çeşidi ve saha ziyareti ihtiyacına göre tek seferlik proje bedeli olarak belirlenir. Bu nedenle iki işletmeye verilen teklif birbirinden çok farklı olabilir.
Focuskarbon'da hesaplama ve raporlama platformun içindedir; uzman desteği abonelik kapsamındadır, ayrı danışmanlık bedeli çıkarmayız. Yalnızca anahtar teslim ilk yıl kurulumu ve çok tesisli kurulumlar için tesis bazında teklif veririz.
Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 arasındaki fark nedir?
Kapsam 1, kuruluşun kontrolündeki kaynaklardan çıkan doğrudan emisyonlardır: doğal gaz ve yakıt yakma, proses emisyonları, şirket araçları, soğutucu gaz kaçakları.
Kapsam 2, satın alınan enerjinin üretiminden kaynaklanan dolaylı emisyonlardır: elektrik, buhar, ısıtma-soğutma.
Kapsam 3, değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonlardır: satın alınan mal ve hizmetler, lojistik, atık, iş seyahatleri, satılan ürünün kullanımı. Birçok üretim işletmesinde toplam ayak izinin en büyük payı Kapsam 3'tedir.
Kapsam 3 emisyonları CBAM beyanına giriyor mu?
Hayır. CBAM/SKDM'de ürünün gömülü emisyonu, üretim sürecinin doğrudan emisyonları (Kapsam 1 karşılığı) ve elektrik kaynaklı dolaylı emisyonlar (Kapsam 2 karşılığı) üzerinden hesaplanır; kurumsal envanterdeki Kapsam 3 kalemleri bu sınırın dışındadır.
Bu ayrım pratikte en sık yapılan hatalardan biridir: kurumsal envanterin toplamı CBAM beyanına doğrudan yazılamaz. Focuskarbon'un CBAM modülü hesabı bu sınıra göre kurar ve Kapsam 3'ü dışarıda bırakır.
Kurumsal karbon ayak izi ile ürün karbon ayak izi farkı nedir?
Kurumsal karbon ayak izi, tüzel kişinin bir yıllık toplam emisyonunu ölçer; dayanağı ISO 14064-1 ve GHG Protokolü'dür, birimi tCO2e/yıl'dır.
Ürün karbon ayak izi, bir ürünün belirli bir yaşam döngüsü sınırındaki emisyonunu ölçer; dayanağı ISO 14067 ve LCA metodolojisidir, birimi ürün başına kgCO2e'dir. CBAM'ın istediği gömülü emisyon (SEE) bu ailenin özel bir hâlidir: ton ürün başına tCO2e olarak, AB'nin tanımladığı sistem sınırıyla hesaplanır.
Karbon ayak izi raporunun doğrulanması zorunlu mu?
Kurumsal envanterin doğrulanması her durumda yasal zorunluluk değildir; ancak müşteri, ihale, banka veya raporlama çerçevesi talep ettiğinde ISO 14064-3'e göre akredite bir kuruluş tarafından doğrulanması istenir.
CBAM tarafında ise kesin dönemde beyan edilen gömülü emisyon verisinin akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanması bekleniyor. Bu nedenle veriyi baştan kanıt ekleriyle, izlenebilir biçimde toplamak sonradan yapılan derlemeye göre çok daha ucuzdur.
Doğrulamayı siz mi yapıyorsunuz?
Hayır — ve bu bilinçli bir tercih. Hesabı kuran taraf ile doğrulayan taraf aynı olamaz; bu çıkar çatışması yaratır ve doğrulamanın geçerliliğini zedeler.
Biz dosyayı denetime hazır hâle getirir, kanıt ekleriyle paketler ve sizi akredite bir doğrulayıcı kuruluşa hazır teslim ederiz. Doğrulama süreci boyunca sorulara yanıt üretme tarafında yanınızda oluruz.
Danışmanlık mı, yazılım mı almalıyım?
Tek seferlik bir rapora ihtiyacınız varsa klasik danışmanlık yeter. Ancak karbon artık yıllık tekrar eden bir yükümlülük: envanter her yıl güncellenir, CBAM'da beyan dönemseldir, veri kaydı denetlenebilir olmalıdır.
Tek seferlik projede rapor teslim edilir ve model danışmanın dosyasında kalır. Platformda ise hesap, faktörler ve kanıtlar sizde kalır; ertesi yıl sıfırdan başlamazsınız. Focuskarbon ikisini birleştirir: motor sizde, uzman yanınızda.
CBAM/SKDM hangi sektörleri kapsıyor?
Mekanizma demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ürün gruplarını kapsıyor; kapsam CN/GTİP kodu üzerinden belirlenir. AB'ye bu ürünleri ihraç eden Türk üreticileri, ürün başına gömülü emisyon verisini AB'li ithalatçıya sunmakla fiilen yükümlü hâle geliyor.
Geçiş dönemi 1 Ekim 2023'te başladı, kesin dönem 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlükte. Yükümlülüğünüzün olup olmadığını GTİP kodunuz ve ihracat kalemleriniz üzerinden birlikte netleştiriyoruz.
Hangi verileri hazırlamamız gerekiyor?
Tipik veri seti: elektrik ve doğal gaz faturaları veya sayaç okumaları, yakıt alım kayıtları (motorin, LPG, kömür), soğutucu gaz dolum kayıtları, araç filosu yakıt tüketimi, üretim miktarları, hurda/atık kayıtları ve varsa tedarikçi emisyon verileri.
İlk görüşmede size tesisinize göre uyarlanmış tek sayfalık bir veri isteği listesi veriyoruz; toplama işini bu liste üzerinden yürütüyoruz.
Önce yükümlülüğünüzü tartalım. Ücretsiz.
Sektörünüzü, tesis sayınızı ve ihracat kalemlerinizi konuşalım; hangi belgeye gerçekten ihtiyacınız olduğunu ve hangi verileri toplamanız gerektiğini ilk görüşmede yazılı olarak çıkaralım.